Knaapen

Overstap naar biobased
Biobased binnendaks na-isoleren passen we al langer toe, bijvoorbeeld bij mutaties. Daar kunnen we eenvoudig van binnenuit isoleren. Bij renovatieprojecten kiezen we liever voor isolatie van buitenaf, om overlast voor bewoners te beperken. Juist daar bleek de overstap ingewikkelder.

Van pilot naar standaard
Met de groeiende aandacht voor biobased bouwen, onder andere door het convenant van Building Balance, nam ook de vraag vanuit woningcorporaties toe.

In 2024 startten we met een eerste pilot. Samen met woningcorporatie Mooiland realiseerden we negen biobased daken, met dakelementen op basis van vlas. Die eerste stap gaf veel inzicht, niet alleen technisch, maar ook in de verwerking en de beleving.

Hierover maakten we vorig jaar een filmpje. Bekijk deze hieronder (vlas daken te zien vanaf minuut 2:14).

Volgens Zomervrucht leverden die eerste projecten meteen belangrijke lessen op: “We leerden daar veel van. Er waren vooraf zorgen over de geur en de verwerking op het dak liep niet meteen soepel. Bewoners bleken echter geen last te hebben van de geur. En met andere gereedschappen en een andere manier van detailleren gaat ook de verwerking steeds beter.”

Na deze eerste projecten volgden er snel meer, ook voor andere woningcorporaties. Vorig jaar realiseerden we zo’n 50 biobased daken. Dit jaar zijn dat er al bijna 300. Wat eerst pionieren was, is nu onderdeel van onze vaste werkwijze. Bij meerdere opdrachtgevers wordt biobased inmiddels als standaard meegenomen in renovatieplannen.

De kracht van een herkenbaar proces
Een belangrijke les in deze groei is hoe belangrijk het proces is, zegt Anna van den Dijssel, adviseur duurzaamheid bij Knaapen: “We kunnen een materiaal nog zo duurzaam vinden, als het proces eromheen compleet anders moet, wordt opschalen een stuk ingewikkelder.”

Dat hebben we bijvoorbeeld ervaren met inblaasstro. Dat is een mooi en lokaal materiaal, maar vraagt in voorbereiding en uitvoering om een andere aanpak. Je krijgt bijvoorbeeld te maken met een extra partij in de keten, de houtskeletbouwer, omdat stro wordt ingeblazen in een HSB-element. Deze elementen zijn ook constructief zwaarder. Met prefab dakelementen op basis van vlas (IsoVlas) blijft een groot deel van de werkwijze die we al jaren kennen intact. Daardoor konden we hier wel snel opschalen.

Blijven onderzoeken
Dat vlas nu veel wordt toegepast, betekent niet dat we stoppen met zoeken. Zomervrucht: “Vlas is bij ons nu de meest toegepaste biobased oplossing, maar we blijven breder kijken. Ook omdat we in onze transitie naar biobased niet afhankelijk willen zijn van één producent. We onderzoeken bijvoorbeeld andere vezelmaterialen zoals hennepwol en houtvezel.”

Daarnaast zien we dat steeds meer partijen in Nederland productielocaties voor biobased materialen willen opzetten. Dat past bij onze ambitie om materiaalstromen lokaler en duurzamer te organiseren. Ook binnen ROEF verkennen we meerdere opties voor biobased isolatie. In de werkplaats zijn we bijvoorbeeld aan het experimenteren met een HSB-dakelement met hennepwol.

Blijven optimaliseren
De werkwijzen die we kennen, blijven we doorontwikkelen. Samen met Janssen Beugen en Mooiland optimaliseren we momenteel twee werkwijzen. Daarbij kijken we heel concreet naar de uitvoering, met een stopwatch erbij.

Van den Dijssel: “Wat eerst een obstakel was, voelt nu als het nieuwe normaal. Bovendien zien we dat de kosten dalen, mede doordat de verwerkingstijd steeds korter wordt. We leren steeds sneller werken met de nieuwe materialen.”

Gewoon doen
We zijn trots op de snelheid waarmee we deze transitie samen met opdrachtgevers en partners doormaken. “Gewoon doen”, zoals onze planontwikkelaar Has van der Zande zegt. Niet afwachten op wetgeving of marktontwikkelingen, maar vanuit intrinsieke motivatie vaart blijven maken.